Yazı Detayı
19 Ağustos 2019 - Pazartesi 08:35
 
Raylı sistem mi, metro mu tartışmasının göz ardı ettiği gerçekler..
Abdullah Ayan
 
 

Kriz nedeniyle yarısı tamamlanmamış yatırımları bile durduran, çoğu yatırımı askıya alan Erdoğan iktidarı, mali portresi, yapım teknolojisi tam olarak kestirilmeyen meçhullerle dolu yatırıma olur deyip, 2020 yatırım planına dahil eder mi?

Zor ama bir an için ettiğini kabul edelim… (etmediği takdirde iktidar bizi engelliyor mazeretinin servis edileceğini tahmin etmek zor değil. Ve bu gerekçeyi öne sürecek yerel iktidar haksız da sayılmaz.)

Silifke ve İstiklal Caddelerinde yer altından geçirilmesi zaten üfleseniz yıkılacak onca binanın yer aldığı güzergahta yer altından metro hattı döşemek mümkün mü?

Devamlı su kaynayan bataklıktan beter o zeminde hangi yöntemle çalışırsanız çalışın ne tür sorunlarla karşılaşılacağı ve nasıl baş edileceği ciddi soru işaretleri olarak ortada duruyor.

Hepsinden de önemlisi, Seçer' in " rahat buluruz, saygın, kredibilitesi yüksek firmalar kapımızda" dediği finansman sorununun çözümü gerçekten de sanıldığı kadar kolay mı?

Avrupa Yatırım Bankası başta olmak üzere pek çok kredi kurumu Türkiye' ye kredileri ya tamamen kesmiş veya beklemeye almasını kast etmiyorum.

Tüm engeller aşıldı ve kredi bulundu diyelim, yatırım kaç dolar tutacak, kredi sağlanırsa bunun şartları, faiz oranı, geri ödemesi nasıl olacak?

Kimse kara kaşımıza, cennet kentimize bakarak kaynak aktarmayacağına, borç vermeyeceğine göre, neyin karşılığında gelip yatırımı yapacak?

Bugün Türkiye' de tüm kamu kurumları gibi belediyelerin de her türlü yatırımı gerçekleştirebilmeleri için önlerinde iki yol var:

Biri geleneksel olarak, bin yıldır olduğu gibi parayı verip klasik anlamda ihale edip, en uygun şartlarda işi yaptırmak..

Diğeri ise Özal ile başlayan ve AK Parti ile gittikçe yaygınlaşan, yap işlet devret modeli..

Bir başka ifadeyle, devlet kaynakları kimi devasa projelere yetmeyince, finansmanı kendi olanaklarıyla bulup getiren ve proje tamamlandığında o yatırımı işleterek koyduğu para yanında faiz ve kârını da kasasına koyan yatırımcılara verilen işler..

Üstelik son zamanlarda bu tür operasyonlar fizibl kârlılığa rağmen finansman bulmakta zorluklarla karşılaşınca devlet yatırımcıyı çekmek için projelere kullanıcı ve hazine garantisi de vermeye başladı.

İstanbul 3. havalimanı, Osmangazi köprüsü, İstanbul-İzmir otoyolu, Şehir Hastaneleri örneklerden sadece bir kaçı…

İşe başladıktan sonra dış kredi bulmakta zorlanan müteahhitlere verilen hazine garantileri ve örneğin köprüden, yoldan geçsin geçmesin işleticiye taahhüt edilen araç sayıları ya da hastanelere verilen belli sayıdaki hasta garantisi…

YİD modeli o hale geldi ki, yatırım normal fiyatın 8-10 katına çıkmakla kalmıyor. Araç veya hasta sayısı bakımından beklenen rakam tutturulmasa da, hazine aradaki farkı vatandaştan alıp bu projeleri üstlenenlere aktarıyor.

Genellemeden yola çıkıp Mersin Büyükşehir Belediyesinin 'metro' yatırımıyla ilgili BŞ başkanı ağzından dile getirilen modellemelere dönecek olursak..

Belediyenin kaynakları bırakın bu tür büyük yatırımları, eski dönemden kalma borçları ödemekte bile yetersiz kalıyor. Önümüzdeki süreçte ülke genelindeki ekonomik sıkıntılar daha da büyürse -ki bu uzak bir olasılık değil- maaş ödemekte bile zorlanan bir tabloyla karşılaşmamız dahi kaçınılmaz.

Bu durumda bundan on yıl önce kendi kaynaklarıyla hafif raylı sistemi etap etap hayata geçiren Gaziantep Belediyesinin yaptığına benzer bir strateji neredeyse imkansız.

Geriye kalıyor YİD (yap-işlet-devret) çerçevesi içinde kalan pek çok türden yatırım gerçekleştirme modelleri..

Burada da, hazine garantili kredilere bel bağlamamak gerekiyor.  Yaşanan ekonomik krizle birlikte iktidarın kendisi için yaşamsal önemde gördüğü çoğu yatırımı bile askıya aldığı, Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle yarısı tamamlanmayan tüm yatırımların neredeyse durdurulduğu bir dönemde, muhalif bir belediyeye hazine garantisi verilmesi hayalden de öte bir durum..

Bu durumda Mersin BŞ belediyesinin metro projesini cazip bulup hem kaynak hem de yapımı üstlenecek deneyime sahip yatırımcıların işe talip olması tek seçenek gibi duruyor.

Başkan Seçer verdiği demeçlerin tümünde ana tema olarak 'gelir getirici projelere finans sağlayan kurumlardan, YİD modelini rahatlıkla üstlenecek yatırımcılardan' söz ediyor ama gerçekten Mersin metrosu tamamlanınca getirisi itibariyle buraya para koyacak finansörlerin iştahını kabartacak kadar cazip bir yatırım mı?

Cevap için öncelikle yatırımın ne kadara mal olacağı ve toplu taşıma sisteminin günlük, yıllık kaç yolcu taşıyacağı en önemli sorular olarak karşımızda duruyor..

Maliyet projeksiyonu ve bunun yatırımı yapacak olana geri dönüşüyle ilgili benzer projeleri göz önünde bulundurarak ortaya çıkacak tabloyu da bir sonraki makalede ele alayım..

 

 

 

 
Etiketler: Raylı, sistem, mi,, metro, mu, tartışmasının, göz, ardı, ettiği, gerçekler..,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
18 Kasım 2019
Aratos' un mezarı, Mersin' in önüne gelen tarihi şans..
14 Kasım 2019
Aratos' u mezarıyla yeniden keşfetmenin önemi…
07 Kasım 2019
Tekfen' in yatırıma hazırlandığı limana komşu arazinin öyküsü…
31 Ekim 2019
Metro yatırımının siyasi riskleri..
28 Ekim 2019
Metro kararı siyasi bir tercih midir?
21 Ekim 2019
Mersin marina; yatlara niyet, rantiyeye kısmet…
17 Ekim 2019
Liman sahasının imara açılma girişimi şimdilik püskürtüldü...
14 Ekim 2019
Raylı sistemden metroya, maliyet hesapları…
10 Ekim 2019
Mersin raylı sistemi kaç yolcu taşıyacak?
07 Ekim 2019
Menderes' in Askeri kışlayı turizme kazandırma çabaları…
03 Ekim 2019
Taşucu' nun geleceği adına, Mersin Büyükşehir Meclisine düşen tarihi görev..
30 Eylül 2019
Mersin' deki Askeri Kışlanın Oyak arazisine dönüşüm öyküsü...
26 Eylül 2019
Kışla arazisini kapsamayan Millet Bahçesi.. Ayağı eksik proje..
23 Eylül 2019
Taşucu' nda tersaneciler mi, çevreciler mi kazanacak?
19 Eylül 2019
Taşucu tersaneye mi, çevreci turizme mi kucak açacak?
09 Eylül 2019
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -3-
05 Eylül 2019
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -2-
02 Eylül 2019
Vaatler ve Gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi…
29 Ağustos 2019
Çeşmeli-Taşucu otoyolu.. Mersin' in ihmal edilmişliği üzerine bir yılan hikâyesi…
26 Ağustos 2019
Vaatler ve gerçekler… Mersin aktardığı vergiye karşı Ankara' dan ne alıyor?
22 Ağustos 2019
Veriler ışığında Mersin metrosunun finans yükü, yapılabilirliği…
08 Ağustos 2019
Hafif raylı sistem mi, metro mu? Toplu taşımada kafa ve kavram karışıklığı..
05 Ağustos 2019
CHP' nin saydamlık manifestosu, Mersin' de ticari sır duvarına takıldı…
01 Ağustos 2019
Manifestodaki şeffaflık, pratikteki 'sır'..
29 Temmuz 2019
Uyumayan şehirler, ölüm uykusundaki Mersin'i uyandırmak için ne yapmalı?…
25 Temmuz 2019
Uyumayan Şehirler
22 Temmuz 2019
Mersinli bu kadar mı saf?…
18 Temmuz 2019
Akkuyu Akdeniz' i daha da ısıtacak…
15 Temmuz 2019
Mersin'i refaha ulaştıracak kontayner terminal projesi buharlaşırken..
11 Temmuz 2019
Mersin Büyükşehir belediyesinin borçları, Meclisin denetim ısrarı…
08 Temmuz 2019
Katılımcılık, sivil toplum, Kent Konseyi…
04 Temmuz 2019
23 Haziran sonrası.. Nereye doğru?…
01 Temmuz 2019
'Sahili temizlemeyin, ileride Millet bahçesi yapacağız' diyen akıl…
27 Haziran 2019
Bir helikopter hikayesi, Mersin' i bekleyen fatura…
24 Haziran 2019
Şeffaflık, hesap verebilirlik sözde olmaz, özde olur…
20 Haziran 2019
Erdoğan' ın kaybı sürüyor, İmamoğlu kazanacak…
17 Haziran 2019
Çamlıbel Deniz Parkı yeniden açılırken…
13 Haziran 2019
Huawei batı blokuna giren Truva atı mı?..
10 Haziran 2019
ABD- Çin ticaret kavgası, Huawei meydan savaşına döner mi?
30 Mayıs 2019
Çin-ABD ticaret savaşı, nereye doğru?
23 Mayıs 2019
Kent konseyleri ne yapmalı, ne yapmamalı?
20 Mayıs 2019
Kent Konseylerinin kente yük olma halleri…
16 Mayıs 2019
Belediyeler ve ufak tefek dokunuşlar (kent içinde mavi bayraklı plajlar)…
13 Mayıs 2019
Mersin' in ayağına gelen altın fırsat: Millet Bahçesi yapımının durdurulması…
09 Mayıs 2019
Mersin Büyükşehir borç batağında…
06 Mayıs 2019
Mersin Büyükşehir Belediyesinin mevcut durumu…
02 Mayıs 2019
Metro balon çıktı, onay hafif raylı sistem projesine verildi…
29 Nisan 2019
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin… (2)
25 Nisan 2019
Siyasetin bu iklimi, bu diliyle nereye doğru?
22 Nisan 2019
Mersin' i yeniden metro masallarıyla avutmayın…
18 Nisan 2019
Son yerel seçimler, metropolleri kaybeden AK Parti' nin büyük düşüşü…
15 Nisan 2019
31 Mart seçimleri ve değişen siyaset iklimi…
11 Nisan 2019
Yerelde katılımcı yönetim ve bütçe…
08 Nisan 2019
Kim kazandı, kim kaybetti?
01 Nisan 2019
Sandığa giderken..
28 Mart 2019
Yeni Büyükşehir Başkanını bekleyen tablo ve Haciz gelen Belediye…
25 Mart 2019
Projeler iyi de, para nerede?
21 Mart 2019
Kapatılmayan kanalın, Hediye' nin kahreden öyküsü…
18 Mart 2019
Mersini bekleyen fırsatlar, uyutulan projeler…
14 Mart 2019
Mersin yeni Marmara olur mu?
11 Mart 2019
Çin ve mütevazi bir köy öyküsü…
04 Mart 2019
Küresel kahveci Starbucks Çin' de…
28 Şubat 2019
Mersin uyutulurken, Gaziantep raylı sistemi nasıl hayata geçirdi?...
25 Şubat 2019
Mersin' in kent içi ulaşım modeli arayışları, Gaziantep'in raylı sistem başarısı…
21 Şubat 2019
Yerel seçimler, Mersin' deki kaos ve olası sonuçları…
18 Şubat 2019
Kışla arazisi ve Müftü Deresini kapsamayan Millet Bahçesi topal projedir…
14 Şubat 2019
Geçmişten günümüze Müftü Deresi projeleri…
11 Şubat 2019
Seçim var, heyecan yok…
07 Şubat 2019
Yerel seçimler.. Akdeniz' de kim ne yapar?
04 Şubat 2019
Adayları kim belirler? Yerel demokrasinin neresindeyiz?
31 Ocak 2019
2010'dan bugüne küresel marka trendleri ve değişen paradigma…
28 Ocak 2019
2010' dan bugüne Dünyanın en değerli markaları…(ABD'den Çin'e kayan eksen)
24 Ocak 2019
Dünyanın en değerli markaları…
21 Ocak 2019
Mersin' in yaşadığı en büyük afet…
17 Ocak 2019
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Vahap Seçer' li CHP' nin durumu)
14 Ocak 2019
Yerel seçimlere doğru Mersin… (AKP-MHP ittifakı, Tuna' nın şansı)
10 Ocak 2019
Kore' nin demokrasi sınavı -2
07 Ocak 2019
Kore' nin demokrasi sınavı (1) Vatan hainliğinden Nobel barış ödülüne…
02 Ocak 2019
Fadime Taner hocamın anısına...
27 Aralık 2018
Çukurova Havalimanı bir alandan ibaret değil ki..
24 Aralık 2018
Çukurova Havaalanında 'sona' dogru...
20 Aralık 2018
Enerjide merkezileşmeye karşı yerelleşme...
13 Aralık 2018
Ulus devletleri besleyen finans kapitalin yeni evresi…
10 Aralık 2018
CHP, Mersin Büyükşehir' i nasıl kazanır?
03 Aralık 2018
Mersin'i kurtaracak (!) yatırım geliyor…
25 Ekim 2018
AK Parti-MHP ittifakını Mersin düğümü bitirecek...
22 Ekim 2018
Mersin' in bölgesel dengeleri, yerel ittifak denklemleri...
Haber Yazılımı